De problematiek van militaire goederen

1. Wanneer is sprake van militaire goederen?

Bij militaire goederen denken veel mensen direct aan wapensystemen, munitie of militaire voertuigen. Maar de categorie is breder. Ook onderdelen, communicatieapparatuur, beschermingsmiddelen, software of technologie voor onderhoud en reparatie kunnen als militaire goederen worden aangemerkt. Soms gaat het om goederen waarvan de militaire bestemming duidelijk is. In andere gevallen is dat minder zichtbaar, bijvoorbeeld wanneer het gaat om onderdelen die technisch lijken op civiele producten.

2. Waarom militaire goederen extra gevoelig zijn

De gevoeligheid van militaire goederen hangt samen met internationale veiligheid en buitenlands beleid. Overheden willen voorkomen dat militaire goederen terechtkomen bij ongewenste eindgebruikers, in conflictgebieden of bij partijen die onder sancties vallen. Daarom wordt bij militaire goederen niet alleen gekeken naar het product zelf, maar ook naar bestemming, eindgebruiker en uiteindelijk gebruik.

Dat maakt het onderwerp gevoelig voor alle partijen in de toeleveringsketen. Een leverancier kan denken dat hij slechts een onderdeel levert. Een logistieke dienstverlener ziet misschien alleen een technische omschrijving. Toch kunnen deze handelingen al reden zijn om intern nader onderzoek te verrichten.

3. Praktijkvoorbeeld: richtkijkers

Een Nederlandse groothandel levert richtkijkers die zijn ontwikkeld voor militaire vuurwapens aan een defensieaannemer in Duitsland. De goederen worden per vrachtwagen vervoerd en verlaten de Europese Unie niet. De leverancier gaat ervan uit dat geen vergunning nodig is, omdat sprake is van vrij verkeer van goederen binnen de interne markt.

Die veronderstelling is onjuist. Richtkijkers die onder de Gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen vallen, zijn militaire goederen. Het is verboden om militaire goederen over te dragen uit Nederland zonder overdrachtsvergunning. Dat de goederen binnen de Europese Unie blijven, betekent dus niet automatisch dat geen exportcontroleregels gelden.

Dit voorbeeld laat zien dat militaire goederen een eigen vergunningenstelsel kennen dat afwijkt van de regels voor reguliere goederen en op onderdelen ook verschilt van de dual-use wetgeving. Bedrijven doen er daarom verstandig aan vooraf vast te stellen of een product als militair goed is geclassificeerd en welke vergunningseisen op de voorgenomen transactie van toepassing zijn.

4. Verantwoordelijkheden en aanpak

De risico’s bij militaire goederen zijn groot. Het uitvoeren zonder het vaststellen van de verantwoordelijkheden en verplichtingen kan leiden tot handhavingsmaatregelen, reputatieschade en verstoring van commerciële relaties. Ook banken kunnen terughoudend worden wanneer onvoldoende duidelijk is welke goederen worden geleverd en aan wie.

Militaire goederen zijn niet alleen relevant voor producenten of defensiebedrijven. Ook handelaren, distributeurs, expediteurs, bedrijven en adviseurs kunnen met militaire goederen te maken krijgen. Hun rol is misschien anders, maar zij kunnen wel signalen tegenkomen die vragen om nader onderzoek. Het is van groot belang dat betrokken partijen hun verantwoordelijkheden en verplichtingen vaststellen.

Voor organisaties die betrokken zijn bij militaire goederen is voorbereiding daarom essentieel. Zij moeten weten welke producten als militaire goederen gelden, welke vergunningen nodig zijn en welke informatie over eindgebruikers moet worden vastgelegd. Ook moet duidelijk zijn wie binnen de organisatie verantwoordelijk is voor beoordeling en besluitvorming.

Een praktische eerste stap is het maken van een overzicht van alle defensiegerelateerde goederen, onderdelen, software en technologie waarmee de organisatie werkt. Op basis daarvan kan worden bepaald waar vergunningen, interne controles of aanvullende contractuele afspraken nodig zijn.

Heeft u vragen over de regelgeving omtrent militaire goederen? Neem dan vooral contact op met één van onze adviseurs.

Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaardt Customs Knowledge geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten en onvolkomenheden, noch voor de gevolgen hiervan. Dit artikel is niet bedoeld als een specifiek advies. Zie in dit kader ook de Algemene Voorwaarden van Customs Knowledge BV.