In internationale handel worden afspraken gemaakt over vervoer, kosten en risico’s. Deze worden meestal vastgelegd via Incoterms. Minder zichtbaar, maar minstens zo belangrijk, is de invloed van deze afspraken op de douanewaarde, de basis voor de berekening van invoerrechten.
.
Hoewel douanewaarde en Incoterms juridisch los van elkaar staan, zijn ze in de praktijk nauw met elkaar verbonden. De gekozen Incoterm bepaalt namelijk welke kosten in de prijs zijn inbegrepen en daarmee indirect welke kosten onderdeel zijn van de douanewaarde. Voor ondernemingen is het daarom essentieel om deze samenhang te begrijpen en strategisch te benutten.
De douanewaarde vormt de basis voor invoerrechten en wordt meestal vastgesteld op basis van de transactiewaarde van de ingevoerde goederen. Dit is de werkelijk betaalde of te betalen prijs bij verkoop voor uitvoer naar de EU, zoals vastgelegd in artikel 70 van het Douanewetboek van de Unie. Wanneer deze transactiewaardemethode niet toepasbaar is, worden alternatieve methoden gebruikt op basis van artikel 74 DWU.
De transactiewaarde wordt niet één-op-één overgenomen. Op grond van artikel 71 en 72 DWU moet deze worden gecorrigeerd met bepaalde elementen. Zo worden kosten zoals vervoer en verzekering tot de EU-grens, kosten van verpakkingen en royalty’s bijgeteld. Kosten die na invoer plaatsvinden binnen de EU kunnen juist in mindering worden gebracht, mits deze te onderscheiden zijn.
Het doel is om de waarde van de goederen bij binnenkomst in de EU vast te stellen. In de praktijk ontstaan hier regelmatig fouten, bijvoorbeeld doordat kosten niet duidelijk zijn uitgesplitst of doordat onvoldoende inzicht bestaat in de prijsopbouw.
Incoterms zijn internationale standaardafspraken die zijn ontwikkeld door de International Chamber of Commerce. Ze bepalen wie het vervoer regelt, wie risico draagt en wie kosten betaalt.
Incoterms regelen uitsluitend de verhouding tussen koper en verkoper en maken geen onderdeel uit van de douanewetgeving. Toch hebben zij grote invloed op de douanewaarde, omdat zij bepalen welke kosten al in de factuurprijs zijn opgenomen.
De Incoterms 2020 kennen verschillende groepen. Bij EXW draagt de koper vrijwel alle kosten en risico’s. Bij de F-termen levert de verkoper aan een vervoerder en regelt de koper het hoofdtransport. Bij de C-termen betaalt de verkoper het transport, maar gaat het risico eerder over. Bij de D-termen draagt de verkoper vrijwel alle kosten en risico’s tot de bestemming.
In de praktijk worden Incoterms en douanewaarde vaak los van elkaar behandeld. Inkoopafdelingen kiezen een Incoterm op basis van commerciële of logistieke overwegingen, terwijl de douaneafdeling pas later naar de waardebepaling kijkt.
Dit kan leiden tot een onjuiste douanewaarde, te hoge of te lage invoerrechten en discussies met de Douane. Daarnaast is relevante informatie vaak verspreid over verschillende documenten en systemen, wat een consistente waardebepaling bemoeilijkt.
Een Nederlandse importeur ontvangt een factuur zonder vermelding van een Incoterm. Omdat intern geen duidelijkheid bestaat, gaat de douane-expediteur uit van EXW en telt transport- en verzekeringskosten bij de douanewaarde op.
Later blijkt dat de werkelijke Incoterm DDP plaats van de afnemer was. De kosten waren dus al inbegrepen en een deel van de kosten had zelfs in mindering moeten worden gebracht op de factuurprijs.
Het gevolg is dat de douanewaarde te hoog is vastgesteld, er te veel invoerrechten zijn betaald en een tijdrovende teruggaafprocedure nodig is. Dit voorbeeld laat zien dat het ontbreken van een Incoterm direct financiële gevolgen kan hebben.
Incoterms bepalen niet alle elementen die relevant zijn voor de douanewaarde. Bepaalde componenten vallen buiten hun reikwijdte, zoals royalty’s, licentievergoedingen, assists en commissies. Deze elementen moeten afzonderlijk worden beoordeeld en kunnen alsnog onderdeel zijn van de douanewaarde.
De samenhang tussen Incoterms en douanewaarde biedt mogelijkheden om bewust te sturen. Door een Incoterm te kiezen waarbij kosten transparant blijven, ontstaat meer controle over de waardebepaling.
Daarnaast helpt een duidelijke uitsplitsing van kosten om te voorkomen dat onnodige kosten worden meegenomen. Dit vraagt om goede samenwerking tussen inkoop, logistiek en douane. Organisaties die dit structureel organiseren, kunnen risico’s beperken en tegelijkertijd kosten optimaliseren.
Ook bij uitvoer spelen Incoterms een belangrijke rol. Met name bij leveringen onder DDP is de verkoper verantwoordelijk voor kosten en invoerrechten in het land van bestemming.
Wanneer invoerrechten stijgen, kan dit direct gevolgen hebben voor de marge en zelfs leiden tot verlies. In een dynamisch handelsklimaat is dit een reëel risico. Daarom is het belangrijk om Incoterms ook bij uitvoer strategisch te kiezen en contractueel goed vast te leggen.
De douanewaarde is geen statisch gegeven, maar het resultaat van keuzes in de handelsketen. Incoterms spelen daarin een belangrijke rol doordat zij de prijsopbouw bepalen.
Tegelijkertijd vormen zij slechts een deel van het geheel. Voor een juiste waardebepaling moeten ook andere elementen afzonderlijk worden beoordeeld.
Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaardt Customs Knowledge geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten en onvolkomenheden, noch voor de gevolgen hiervan. Dit artikel is niet bedoeld als een specifiek advies. Zie in dit kader ook de Algemene Voorwaarden van Customs Knowledge BV.
