Modernisering van de sanctiewetgeving: overzicht van de voorgestelde wijzigingen

1. Centraal meldpunt sanctienaleving (CMS)

Het wetsvoorstel introduceert een centrale toezichthouder: het Centraal Meldpunt Sanctienaleving (CMS). Deze instantie krijgt een coördinerende rol in de uitvoering en handhaving van sanctieregels, met bijzondere aandacht voor gesanctioneerde personen en entiteiten. Het CMS wordt een spil in de informatie-uitwisseling tussen toezichthoudende en handhavende instanties, zoals de Douane.

Volgens de memorie van toelichting blijft de Centrale dienst in- en uitvoer (CDIU) een belangrijke separate rol spelen. De CDIU blijft verantwoordelijk voor het verlenen van invoer- en uitvoervergunningen. Gezien de specialistische kennis heeft de minister de voorkeur om meldingen voor in- en uitvoer bij de CDIU te laten. De komst van het CMS verandert naar verwachting weinig aan het takenpakket van de CDIU.

2. Bewindvoering en beheerovername

De minister kan onder de nieuwe wetgeving in bijzondere gevallen een bewindvoerder aanstellen bij ondernemingen. Dit dient om naleving van sanctieverplichtingen af te dwingen. Daarnaast kan de minister het beheer van bevroren registergoederen overnemen of toevertrouwen aan een deskundige derde. In ernstige gevallen kan zelfs het bestuur van een onderneming worden vervangen, wanneer sprake is van – of een reëel risico bestaat op – ernstige overtreding van sanctieregels. De Raad van State is kritisch over deze bevoegdheid en vraagt zich af of niet (eerst) meer proportionele bevoegdheden kunnen worden toegekend.

3. Uitbreiding van handhavingsmiddelen

Het voorstel voorziet in nieuwe bestuursrechtelijke sanctiebevoegdheden. Denk aan last onder bestuursdwang, last onder dwangsom, aanwijzingsbeschikkingen en bestuurlijke boetes. Hiermee krijgen toezichthouders mogelijkheden om maatgevender op te treden, waaronder de Douane.

Vooralsnog ligt de handhaving vooral binnen de strafrechtelijke sfeer. Uit de memorie van toelichting blijkt dat inzet van het strafrecht niet altijd gepast is. De minister wil daarom naar een duaal handhavingsstelsel. In de toekomst kan meer maatgevend worden opgetreden en is de zwaardere inzet van het strafrecht niet langer de enige mogelijkheid.

De Douane blijft één van de toezichthouders en krijgt naar alle waarschijnlijkheid meer mogelijkheden voor bestuursrechtelijk ingrijpen bij overtreding van sanctiemaatregelen.

4. Openbaarmaking van sancties en registraties

Het wetsvoorstel maakt het mogelijk om opgelegde maatregelen aan bedrijven openbaar te maken. Daarnaast worden aantekeningen van relaties met gesanctioneerde partijen opgenomen in publieke registers, zoals het Handelsregister en het Kadaster.

5. Conclusie

Met dit wetsvoorstel creëert de wetgever stevigere maatregelen voor het handhaven van sancties. De Douane krijgt meer handhavingsbevoegdheden. Heeft u vragen over het wetsvoorstel, of over sanctiewetgeving en export control in het algemeen? Neem dan contact op met één van onze adviseurs.

Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaardt Customs Knowledge geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten en onvolkomenheden, noch voor de gevolgen hiervan. Dit artikel is niet bedoeld als een specifiek advies. Zie in dit kader ook de Algemene Voorwaarden van Customs Knowledge BV.